+48 507 802 962 biuro@instytut-literacki.pl

Pałac pełen tajemnic. Wyjątkowe spotkanie w Pomarzanach

„Pomarzany. Pałac Tajemnic. Dzieje unikatowej rezydencji” - taki tytuł będzie nosiła kolejna książka Karola Soberskiego poświęcona nieistniejącej już, ale pięknej i tajemniczej rezydencji w Pomarzanach. W tym celu w minioną sobotę autor książki spotkał się z mieszkańcami Pomarzan i okolic, by wysłuchać ich wspomnień oraz pozyskać nowe materiały archiwalne. Trwające ponad dwie godziny spotkanie przyniosło wiele ciekawych wspomnień związanych z majątkiem, zasygnalizowanych zostało kilka nieznanych wcześniej wątków pałacu, a także zapowiedź podesłania autorowi fotografii dotyczących zespołu pałacowo-parkowego w Pomarzanach.

Pomarzany, wieś w gminie Kłecko w powiecie gnieźnieńskim wzmiankowana była już w 1284 roku. Nas jednak interesuje piękna rezydencja zbudowana w Pomarzanach w 1914 roku Zygmunta Chełmickiego (ur. 1865, zm. 1930). Po śmierci Zygmunta majątek objął jego syn Jan Chełmicki herbu Nałęcz (ur. 1900, zm. 1963), żonaty z Lucyną hr. Swinarską (ur. 1903, zm. 1997), pochodzącą z Budziejewko, gdzie jej dwór stoi do dzisiaj.

Jan Chełmecki bardzo szybko unowocześnił gospodarstwo i sprawił, że majątek ten stał się jednym z bogatszych w regionie. Pozwoliło to właścicielom prowadzić bogate i atrakcyjne życie towarzyskie. Dzisiaj po tej piękniej rezydencji nie ma śladu… Pałac ostatecznie zniknął z powierzchni ziemi w 1986 roku.

Pamięć tej rezydencji przywróci książka Karola Soberskiego zatytułowana „Pomarzany. Pałac Tajemnic. Dzieje unikatowej rezydencji”, która ukaże się najpóźniej na początku 2027 roku.

Wyjątkowe spotkanie pod wiatą

Z tego względu w sobotnie popołudnie w malowniczo położonej wiacie w Pomarzanach (gmina Kłecko), odbyło się spotkanie pisarza Karola Soberskiego z mieszkańcami Pomarzan i okolic, którzy chcieli podzielić się z nim wspomnieniami, dokumentami i fotografiami związanymi z tamtejszym, nieistniejącym już pałacem rodu Chełmickich.

W spotkaniu - profesjonalnie przygotowanym przez Ewę Tokarz, sołtys Pomarzan (oraz Radę Sołecką i mieszkańców miejscowości) - wzięli udział mieszkańcy nie tylko Pomarzan. Byli także przybysze z Gniezna, gminy Gniezno, czy gminy Niechanowo. Wsród obecnych był także Jan Borkowicz, radny gminy Kłecko, który jest obecnie właścicielem dawnego majątku Pomarzany.

Na początku spotkania, K. Soberski przypomniał, że w 2017 roku wydał książki pt. „Tajemniczy Pałac Zakrzewo” w którym opisał m.in. życie i działalność Stanisława Chełmickiego, ostatniego przedwojennego właściciela Zakrzewa, który był kuzynem Jana Chełmickiego. I stąd narodził się pomysł, by po 10 latach napisać książkę i przybliżyć (a wielu przypomnieć) dzieje majątku w Pomarzanach.

Bogate materiały archiwalne

– W tym celu od kilku miesięcy prowadzę intensywne poszukiwania materiałów archiwalnych. Między innymi odbyłem spotkanie z ostatnią żyjącą córką Jana Chełmickiego, panią Marią od której otrzymałem oryginalny pamiętnik jej ojca. Spotkałem się również z wnuczką Jana Chełmickiego, mieszkającą niedaleko Wrocławia, od której otrzymałem blisko 400 zdjęć z okresu międzywojennego związanych z Pomorzanami – mówi K. Soberski.

Dalej autor książki zaznacza, że cały czas nie ma odpowiedzi na wiele pytań związanych z pałacem i jego ostatnim właścicielem Janem Chełmickim. Dlaczego komuniści zburzyli pałac w Pomarzanach, należący do Jana Chełmickiego? Czyżby aż tak się go obawiali, nawet po śmierci, że zniszczyli jego rezydencję? Jan Chełmicki - wielka postać lat 30. XX wieku w powiecie gnieźnieńskim - dzisiaj zapomniana i niedoceniana. Z jakich powodów został wymazany z kart historii? Czy w Pomarzanach pod koniec lat 20. XX wieku przebywał mjr Henryk Dobrzański znany w latach II wojny światowej jako „Hubal”? Co powodowało, że do pałacu w Pomarzanach przybywali najważniejsi politycy i wojskowi lat 30. XX wieku w Polsce? Co się stało z licznymi (i cennymi) dziełami sztuki zgromadzonymi w pałacu w 1939 roku?

– Na te i wiele innych pytań odpowie moja książka –podkreśla K. Soberski.

W drugiej części spotkania K. Soberski pokazał przybyłym trzy albumy zdjęć z okresu międzywojennego na których mieszkańcy Pomarzan ujrzeli zespół pałacowo-parkowy w Pomarzanach, którego już od dawna nie ma…

Wspomnienia, opowieści…

W ostatniej części przyszedł czas na wspomnienia związane z pałacem i Pomarzanami. Mieszkańcy Pomarzan chętnie dzielili się swoją wiedzą. I okazało się, że jest wiele nieznanych historii, wiele ciekawych wątków dotyczących dziejów pałacu, trochę legend, jak równie sporo intrygujących informacji.

Kilka obecnych na spotkaniu osób zadeklarowało też, że w rodzinnych archiwach poszuka fotografii związanych z pałacem w Pomarzanach.

Na koniec spotkania - odbywającego się przy pysznych wypiekach - nie brakowało rozmów kuluarowych. Była też możliwość uzyskania (wraz z dedykacją) najnowszej książki K. Soberskiego pt. „Bankierzy Tajemnic” w której przybliżona jest postać Jana Chełmickiego.

– Po spotkaniu miałem okazję zobaczyć miejscowy kościół, który zbudowany został przez Chełmickich - dzieje świątyni także znajdą się w książce, ponieważ są ważną częścią bogatej historii miejscowości – zaznacza K. Soberski.

Karol Soberski dziękuję pani sołtys Pomarzan - Ewie Tokarz (Radzie Sołeckiej i mieszkańcom Pomarzan) za przygotowanie spotkania i przepyszne wypieki!

Apel do Czytelników!

Drodzy Czytelnicy! Mimo, iż posiadam już blisko 500 fotografii, wiele dokumentów i wspomnień (w tym samego Jana Chełmickiego), to cały czas szukam jeszcze materiałów archiwalnych o majątku Pomarzany i folwarku Parcewo, należącym do Pomarzan.

Przede wszystkim szukamy kolejnych fotografii z okresu międzywojennego, gdy Pomarzany należało do rodziny Chełmickich, a wiemy, że takowe się zachowały. Chcemy je zeskanować i ocalić dla potomnych.

Apelujemy także do osób, które posiadają pamiątki z pałacu, by pozwoliły nam je sfotografować (gwarantujemy anonimowość). Wiemy, że w pałacu znajdowały się m.in. zabytkowe meble, cenne obrazy, czy bogata biblioteka.

Dzisiaj część z wyposażenia znajduje się w prywatnych rękach mieszkańców naszego regionu, stąd nasz apel o możliwość sfotografowanie tych przedmiotów, byśmy mogli ocalić od zapomnienia piękne wnętrza pałacu w Pomarzanach. Zapewniamy anonimowość!

Wszystkie zdjęcia, dokumenty i inne materiały zostaną sfotografowane i zeskanowe, a następnie zwrócone właścicielom.

Ocalmy dla przyszłych pokoleń najpiękniejsze historie związane z pałacem w Pomarzanach.